كارگاه فهم معماري ايران پنجره اي به گرگان جمعه شب - 6/8/89 – در سالن اجتماعات جهاد كشاورزي گرگان به كار خود پايان داد. حضور تمامي شركت كنندگان به همراه دوازده نفر از بزرگان معماري ايران و مهمانان ويژه و مسئولين شهري گرمي بخش برنامه بود. اين مراسم در سه بخش انجام شد.
كارگاه فهم معماري ايران پنجره اي به گرگان جمعه شب - 6/8/89 – در سالن اجتماعات جهاد كشاورزي گرگان به كار خود پايان داد. حضور تمامي شركت كنندگان به همراه دوازده نفر از بزرگان معماري ايران و مهمانان ويژه و مسئولين شهري گرمي بخش برنامه بود. اين مراسم در سه بخش انجام شد. در ابتدا از ساعت 15 تا 19 شركت كنندگان به ارائه ي آثار خود پرداختند. سپس از ساعت 20 تا 22 دكتر راسم بدران – معمار شناخته شده ي بين المللي – به ايراد سخنراني پرداخت. در پايان نيز از ساعت 22 تا 24 مراسم اهداي جوايز به دوازده نفر تقدير شده و سه نفر برگزيده انجام گرفت. هيئت علمي اين كارگاه متشكل از دكتر مهدي حجت، دكتر سيروس رضا صبري، دكتر محمد رضا رحيم زاده، دكتر افرا غريب پور، مهندس عادل فرهنگي، دكتر ناديه ايماني، دكتر ناصر نوروز زاده ي چگيني، مهندس احمد طالبي، احمد صدري، دكتر حميد ضياييان، و مهندس آرش بوستاني بيانيه اي را ارائه نمودند كه در ابتداي مراسم خوانده شد. متن بيانيه به شرح زير است:

بسم ا... الرحمن الرحيم

معمار بزرگ عالم را شاکريم که ياری‏اش، برگزاری «کارگاه فهم معماری ايران، پنجره‏ای به گرگان» را موجب شد تا با ورق زدن برگی ديگر از کتاب وزين فرهنگ و زندگی کهن بوم ايران، فصلی نو در خوانش و اعتلای گوهرهای کمتر شناخته شده اين منطقه در سير تاريخ معماری کشور بگشايد. جايي که تنوع اقليم و فرهنگ آن، «ايران کوچک» را متصور ساخته است.

درستی انتخاب گرگان، در همان ابتدای مسير نمايان گشت. ورود جوانان علاقمند که سرمايه‏های اجتماعی اين شهر و کشور محسوب می‏شوند و تشکيل دبيرخانه‏ای پويا با پشتيبانی معتمدان محلی و مسؤولان بخش‏های خصوصی و دولتی، پيمايش اين مسير سخت و مسؤوليت تاريخی را نويدبخش است.

دبيرخانه و اعضای هيأت علمی کارگاه فهم معماری ايران، پنجره‏ای به گرگان، ضمن سپاس از همه شهروندان گرگانی و مسؤولان محترم استانی و شهرستانی معتقد است که برکات اين حرکت بزرگ فرهنگی تنها در صورت استمرار و پيگيری اهداف آن ثمربخش خواهد بود.

جهت دستيابی به اين اهداف عاليه، با عنايت به تجربيات برگزاری کارگاه در ساير شهرها و تحليل داده‏ها، اعضای هيأت علمی موارد زير را با توجه به وضعيت موجود معماری منطقه مورد اشاره و تاکيد دارند:

1.  استمرار برگزاری اين گونه کارگاه‏ها و دورهای کردن ارزيابیها، گنجاندن اتفاقات معماری در تقويم کاری استان و نيز کاربردی کردن چنين همايشهايی موجب تحقق اهداف کارگاه خواهد بود. در اين راستا، تبديل دبيرخانه موقت به دبيرخانه دايمی «کارگاه فهم معماری ايران، پنجره‏ای به گرگان» پيشنهاد می‏شود. 

2. ضمن استقبال و سپاس از پذيرش تبديل مکان موقت دبيرخانه کارگاه به «مرکز اسناد معماری گرگان»، اجرايی شدن اين مهم را با مشارکت علاقمندان و متخصصان محلی گامی بلند در ارتقای ديدگاه شهروندان در زمينه فرهنگ غنی معماری منطقه می‏دانيم.

3. دبيرخانه وجود و به‏کارگيری معماران متخصص و آگاه را در مراجع تصميم‏ساز و تصميم‏گير در بهبود وضعيت معماری فعلی موثر می‏داند و در اين راستا تشکيل کميته مشترک معماری و شهرسازی را با مشارکت نهادهای مؤثر در تصميم‏سازی بافت شهری کمکی به بازنگری در طرح‏های بالادستی، نظارت بهتر و حل مشکلات موجود ارزيابی می‏کند.

4. دبيرخانه پيشنهاد می‏کند با عنايت به حضور تحصيلکردگان علاقمند و وجود رشته‏های معماری در دانشگاه‏های منطقه و نيز نقصان اطلاعاتی در معماری گرگان، مرکزی جهت توليد دانش و انجام پژوهش‏های مربوطه در بافت تاريخی به کمک بخش دولتی و با مشارکت و مديريت دانش‏پژوهان و متخصصان بومی و دانشگاه جامع گلستان تشکيل شود. اين مرکز، می‏تواند اتاق فکر و ياری‏گر شورای بافت تاريخی بوده و در تغيير نگاه به اين بافت ارزشمند از يک «معضل» به يک «فرصت» موثر باشد. 

5. با وجودی‏که بسياری از خانه‏های ارزشمند در بافت تاريخی گرگان نيازمند مرمت است، کمبود نيروی انسانی متخصص و استادکاران ماهر در منطقه مشهود است که رفع اين نقيصه برنامه‏ريزی مسوولان و معرفی اين مهارت را به عنوان يک شغل مناسب می‏طلبد.

6. ايجاد و تقويت بانک‏های اطلاعاتی ميراث فرهنگی، فعاليت‏های رسانه‏ای و اطلاع‏رسانیِ قابليت‏های معماری منطقه از سوی بخش دولتی و خصوصی در فضای مجازی و رسانه‏ای برای ورود سرمايه‏گزاران ثمربخش خواهد بود. همچنين برجسته‏سازی المان‏های منحصر به فرد معماری منطقه به ويژه ديوار دفاعی گرگان به عنوان طولانی‏ترين ديوار خشتی دنيا و مناسب‏سازی بخش‏هايي از آن برای بازديد در شناسايي ارزش‏های معماری کهن گرگان زمين موثر خواهد بود.

7. دبيرخانه، ضمن سپاس از فعاليت‏ اداره کل ميراث فرهنگی، گردشگری و صنايع دستی استان در مرمت خانه‏های تاريخی، احيای گذرها و مجموعه‏های تاريخی و مراکز محلات را با تأکيد بر ارزش‏های موجود موجب دميدن روح زندگی، پويايي محلی و ايجاد ظرفيت مناسب جهت ارتقای کيفيت زندگی ساکنان و رجوع به بافت می‏داند.

در اين راستا به عنوان اولين گام، اتمام پروژه احيای مجموعه باقری‏ و مطالعات جامع پيرامون مرکز محلات تاريخی پيشنهاد می‏گردد. 

8. هجوم و ساخت و ساز بی‏رويه و بی‏ضابطه و ناهمگونی پديدار شده در ييلاقات منطقه‏ای که معماری روستايي ارزشمند و منحصر به فردی را در سرمايه خود دارد نگران کننده و تأسف‏آور است. با عنايت به عدم توفيق لازم در تلاش‏های قبلی، شايسته است مسؤولان محترم استان با ريشه‏يابی منطقی راه‏حلی برای پيشگيری از تخريب بيشتر ميراث طبيعی منطقه بيابند. دبيرخانه همچنين خواستار توجه بيشتر به معماری در طرح‏های نوسازی روستايي است. 

اعضای هیأت علمی کارگاه فهم معماری ایران، پنجره‏ای به گرگان

گرگان، ششم آبان‏ماه یکهزار و سیصد و هشتاد و نه